Yumurta Toplama İşlemi Nedir? Nasıl Yapılır ve Ağrılı mı?

Yumurta toplama işlemi nedir?

Yumurta toplama, olgunlaşan foliküllerin vajinal ultrasonografi eşliğinde ince bir iğneyle boşaltılması ve içlerindeki sıvının aspire edilerek yumurtaların elde edilmesidir. İşlemin İngilizce karşılığının kısaltması olan OPU biçimi de yaygın kullanılır. Kesi yapılmaz; girişim vajinal yoldan gerçekleştirilir.

Bu işlem, yumurtalık uyarımı döneminin sonunda yer alır ve tüp bebek tedavisinin laboratuvar aşamasına geçişi sağlar. Yumurtalar toplandıktan sonra hemen embriyoloji laboratuvarına aktarılır.

Çatlatma iğnesinden kaç saat sonra yapılır?

Zamanlama, işlemin en kritik yanıdır. Foliküller hedef çapa ulaştığında yumurtaların son olgunlaşmasını başlatan tetikleme enjeksiyonu uygulanır ve toplama işlemi bundan yaklaşık otuz dört ila otuz altı saat sonra planlanır. Kesin aralık kullanılan protokole ve tetikleme biçimine göre değişir; saat tedaviyi yürüten ekip tarafından bildirilir.

Bu aralığın önemi şudur: çok erken yapılan bir işlemde yumurtalar folikülden ayrılmamış ya da olgunlaşmamış olabilir; çok geç kalındığında ise kendiliğinden yumurtlama gerçekleşir ve foliküller boşalmış olur. Bu nedenle enjeksiyonun bildirilen saatte uygulanması ve işlem randevusuna zamanında gelinmesi zorunludur.

İşlem nasıl yapılır?

Damar yolu açıldıktan ve izlem cihazları bağlandıktan sonra sedasyon uygulanır. Vajinal ultrasonografi probunun üzerine bir iğne kılavuzu takılır ve foliküller ekranda görülerek iğne vajen duvarından geçirilip her folikülün içine yönlendirilir. Folikül sıvısı aspire edilerek özel tüplere alınır ve doğrudan laboratuvara aktarılır. Her iki yumurtalıktaki foliküller sırayla boşaltılır. İşlem sonunda kanama açısından değerlendirme yapılır.

Laboratuvarda ne olur?

Aspire edilen sıvı mikroskop altında incelenir ve içindeki yumurtalar bulunarak ayrılır. Yumurtaların çevresindeki destek hücreleri değerlendirilir ve olgunluk durumu belirlenir. Yalnızca olgun yumurtalar döllenme işlemine uygundur. Döllenme, sperm parametrelerine göre klasik yöntemle ya da mikroenjeksiyon ile sağlanır ve döllenmenin gerçekleşip gerçekleşmediği ertesi gün değerlendirilir.

Kaç yumurta toplanır?

Bu sorunun tek bir yanıtı yoktur. Sayı, yumurtalık rezervine ve uyarıma verilen yanıta bağlıdır. Ultrasonografide sayılan folikül sayısı bir öngörü sağlar; ancak bu öngörü kesin değildir.

Genel ilke, toplanan olgun yumurta sayısı arttıkça transfer edilebilir embriyo elde etme olasılığının da artmasıdır. Ancak bu artış belirli bir noktadan sonra yavaşlar ve çok yüksek sayılar aşırı uyarılma riskini büyütür. Bu nedenle uyarımın hedefi olabilecek en yüksek sayı değil, güvenli aralıkta yeterli sayıdır. Az sayıda yumurta elde edilmesi de sürecin sonlandığı anlamına gelmez; tek bir olgun yumurtayla da döllenme ve transfer mümkündür.

Neden folikül sayısı kadar yumurta çıkmaz?

Bu, işlem günü en sık yaşanan hayal kırıklığıdır ve önceden bilinmesi gereken bir gerçektir. Ekranda görülen her yapı, içinde olgun bir yumurta bulunan bir folikül olmayabilir. Sıralı olarak üç ayrı azalma yaşanır:

• Folikülden yumurta çıkmaması: Bazı foliküller boş aspire edilir; bu duruma boş folikül tablosu denir.
• Olgunlaşmamış yumurta: Elde edilen yumurtaların bir bölümü olgunlaşmasını tamamlamamıştır ve döllenmeye uygun değildir.
• Döllenmenin gerçekleşmemesi: Olgun yumurtaların bir bölümünde döllenme sağlanamaz.

Bu nedenle işlem sonrasında bildirilen sayı, ertesi gün bildirilen döllenmiş yumurta sayısından ve transfer günü bildirilen embriyo sayısından yüksektir. Sayının her adımda azalması olağandır ve bir hata göstergesi değildir.

Anestezi nasıl uygulanır?

İşlem çoğunlukla kısa süreli sedasyon altında yapılır. Bu, ameliyatlardaki genel anesteziden farklı olarak kişinin kendi solunumunun sürdüğü bir uyku hâlidir. Solunum, tansiyon, nabız ve oksijen düzeyi işlem boyunca izlenir. Uygulanacak yöntem, öykü ve muayene sonrasında anestezi uzmanı tarafından belirlenir. Bu nedenle aç kalma süresine uyulması ve süregelen ilaçların bildirilmesi gerekir.

İşlemden sonra ne hissedilir?

Uyandıktan sonra karnın alt bölümünde adet krampına benzer bir ağrı beklenir. Ağrı ilk saatlerde belirgindir ve giderek azalır. Az miktarda vajinal lekelenme olağandır. Karında dolgunluk ve şişkinlik hissi, uyarımın etkisiyle birkaç gün daha sürebilir. Sedasyona bağlı bulantı, baş dönmesi ve boğazda hafif rahatsızlık geçici etkilerdir. İşlem günü araç kullanılmaz ve önemli kararlar ertelenir.

İşlemin riskleri nelerdir?

Yumurta toplama yaygın olarak uygulanan bir girişimdir, ancak girişimsel bir işlemdir. Vajinal kanama sık ve hafiftir; karın içi kanama seyrektir ve şiddetli ağrı ile baygınlık hissi verir. Pelvik enfeksiyon nadirdir. Mesane, bağırsak ve damar gibi komşu yapıların yaralanması çok seyrektir; geçirilmiş ameliyat ve endometriozis gibi yapışıklık yapan durumlarda olasılık artar. Sedasyona bağlı riskler ayrıca değerlendirilir.

Aşırı uyarılma açısından nelere dikkat edilir?

Yumurtalık aşırı uyarılma sendromu, işlemden sonraki günlerde de ortaya çıkabilir. Polikistik over sendromu bulunan ve çok sayıda folikül gelişen kişilerde risk daha yüksektir. Hızla artan karın şişliği ve gerginlik, idrar miktarında belirgin azalma, nefes darlığı, hızlı kilo artışı ve dinmeyen bulantı-kusma uyarıcı bulgulardır ve tedaviyi yürüten merkeze başvurulmasını gerektirir. Bu dönemdeki sıvı alımı ve etkinlik düzeyine ilişkin öneriler kişiye göre değişir; genel bir sınır tanımlanmaz ve yönlendirme tedavi ekibi tarafından verilir.

Sonuç bilgisi ne zaman verilir?

Kaç yumurta toplandığı işlemin hemen ardından bildirilir. Kaçının olgun olduğu ve döllenmenin gerçekleşip gerçekleşmediği ertesi gün aktarılır. Embriyo gelişimi ise izleyen günlerde bildirilir. Bu ardışık bilgilendirme düzeninin önceden bilinmesi, bekleme dönemini belirgin biçimde kolaylaştırır.

İşlem gününe nasıl hazırlanılır?

Hazırlık, tetikleme enjeksiyonunun bildirilen saatte yapılmasıyla başlar. Sedasyon uygulanacağı için belirtilen süre boyunca katı gıda ve sıvı alınmaz; bu kural, mide içeriğinin solunum yoluna kaçması riskini önlemek içindir ve esnetilmesi uygun değildir. İşlem günü makyaj, oje ve parfüm kullanılmaması, izlem cihazlarının doğru ölçüm yapabilmesi açısından istenir.

Sedasyon nedeniyle işlemden sonra araç kullanılamayacağı için eve dönüş için bir yakının bulunması gerekir. Süregelen ilaçlar, bilinen alerjiler ve önceki anestezi deneyimleri işlem öncesinde bildirilmelidir. Eşin sperm örneğini ne zaman vereceği de bu görüşmede planlanır; gerektiğinde önceden dondurulmuş örnek kullanılabilir.

Bundan sonraki adım nedir?

İzleyen adım tedavinin amacına göre değişir. Taze transfer planlanmışsa embriyo gelişimi izlenir ve uygun günde transfer yapılır. Aşırı uyarılma riski, rahim iç zarının durumu ya da genetik test gereksinimi nedeniyle dondurma kararı verilmişse embriyolar saklanır ve transfer sonraki bir siklusa ertelenir. Doğurganlığın korunması amacıyla yapılan sikluslarda ise yumurtalar döllenmeden dondurularak saklanır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır. İşlemin zamanlaması, anestezi biçimi ve sonrasındaki izlem, tedavinizi yürüten hekim tarafından belirlenmelidir.