Miyom Nedir? Belirtileri, Büyümesi ve Tedavi Seçenekleri

Miyom nedir?

Miyom, rahim duvarını oluşturan düz kas hücrelerinden gelişen iyi huylu bir tümördür. Tıbbi adı leiomyomdur. Tek olabileceği gibi çok sayıda ve farklı boyutlarda da bulunabilir.

Miyomlar hormona duyarlı yapılardır: östrojen ve progesteron etkisiyle büyür, bu hormonların azaldığı menopoz döneminde küçülür. Bu özellik hem şikâyetlerin neden üreme çağında yoğunlaştığını hem de tedavi seçeneklerinin mantığını açıklar.

Miyom belirtileri nelerdir?

Miyomların büyük bölümü sessizdir ve başka bir nedenle yapılan ultrasonda rastlantısal olarak görülür. Belirti verdiğinde en sık karşılaşılanlar şunlardır:

• Yoğun ve uzamış adet kanaması: En sık başvuru nedenidir ve zamanla demir eksikliğine yol açabilir.
• Basınç ve dolgunluk hissi: Karın alt bölgesinde ağırlık, giysilerin sıkması, karında büyüme.
• Sık idrara çıkma: Mesaneye bası yapan ön yerleşimli miyomlarda görülür.
• Kabızlık ve dışkılama zorluğu: Arka yerleşimli miyomların bası etkisiyle ortaya çıkabilir.
• Bel ve bacağa yayılan ağrı: Sinir yapılarına bası yapan büyük miyomlarda bildirilir.
• İlişkide rahatsızlık: Konuma bağlı olarak görülebilir.

Kanama düzenindeki değişikliğin başka nedenleri de bulunduğundan, değerlendirme adet düzensizliği başlığındaki çerçeveyle birlikte yürütülür.

FIGO sınıflaması neyi anlatır?

Miyomlar, rahim duvarındaki konumlarına göre FIGO tarafından tanımlanan sıfırdan sekize kadar numaralanmış bir sistemle sınıflandırılır. Bu sınıflama bir formalite değildir; tedavi kararını belirleyen asıl bilgidir.

• Submüköz miyomlar (0, 1, 2): Rahim boşluğuna doğru büyür ve iç zarı bozar. Kanama ve tutunma sorunlarıyla en çok ilişkilendirilen gruptur.
• İntramural miyomlar (3, 4, 5): Rahim kas duvarının içinde yer alır. Boyut büyüdükçe kanama ve bası şikâyetleri artar.
• Subseröz miyomlar (6, 7): Rahmin dış yüzeyine doğru büyür. Kanamayı çoğunlukla etkilemez, ancak komşu organlara bası yapabilir.
• Diğer yerleşimler (8): Rahim ağzı ve bağ dokusu içindeki yerleşimler bu grupta değerlendirilir.

Rahim iç zarının kendisi hakkında ayrıntılı bilgi endometrium başlığındadır.

Kaç santimetre miyom ameliyat edilir?

Bu, sayfanın düzeltmesi gereken en yaygın inanıştır: belirli bir santimetre değerine ulaşan her miyomun alınmasını gerektiren evrensel bir eşik bulunmamaktadır. Beş santimetre sınırı gibi yaygınlaşmış ölçütler, kılavuzlarda karşılığı olan kurallar değildir.

Karar dört değişken üzerinden verilir:

• Konum: Rahim boşluğunu bozan bir santimetrelik miyom, dışa doğru büyüyen yedi santimetrelik bir miyomdan daha fazla sorun yaratabilir.
• Şikâyet: Kansızlığa yol açan kanama ya da günlük yaşamı kısıtlayan bası şikâyeti, boyuttan bağımsız olarak müdahale gerekçesidir.
• Gebelik isteği: Rahim boşluğunun düzeltilmesi gebelik planlayan kadınlarda ayrı bir gerekçedir.
• Büyüme hızı: Kısa sürede belirgin büyüme, özellikle menopoz sonrasında ayrıntılı değerlendirme gerektirir.

Şikâyet yaratmayan bir miyomun yalnızca büyük olduğu için çıkarılması, güncel yaklaşımın önerdiği bir uygulama değildir.

Miyomun saptanmasında kullanılan yöntemler

Tanı çoğunlukla muayene ve ultrasonla konur. Vajinal yoldan yapılan ultrason, miyomun boyutunu, sayısını ve konumunu gösterir.

Rahim boşluğuyla ilişkinin ayrıntılandırılması gerektiğinde ek yöntemler kullanılır: rahim içine sıvı verilerek yapılan ultrason incelemesi, histeroskopi ile boşluğun doğrudan görülmesi ya da tüplerin açıklığının da değerlendirileceği durumlarda rahim filmi. MR, çok sayıda miyom bulunan ya da cerrahi planlamanın ayrıntı gerektirdiği durumlarda tercih edilir.

Kansızlık neden gözden kaçar?

Uzun süren yoğun adet kanaması, demir depolarını yavaş yavaş tüketir. Vücut bu düşüşe zamanla uyum sağladığı için halsizlik, çabuk yorulma ve nefes darlığı çoğu zaman yoğun tempoya bağlanır ve kanamayla ilişkilendirilmez.

Bu nedenle miyoma bağlı kanamada tam kan sayımı ve ferritin ölçümü değerlendirmenin rutin bir parçasıdır. Demir eksikliğinin yerine konması, miyoma yönelik tedaviyle eş zamanlı yürütülür ve tek başına şikâyetlerin önemli bölümünü değiştirebilir.

İzlem ne zaman yeterlidir?

Şikâyet yaratmayan miyomlarda izlem geçerli ve sık tercih edilen bir seçenektir. İzlem, hiçbir şey yapmamak anlamına gelmez: belirlenen aralıklarla ultrason yapılır, kanama düzeni ve kan değerleri takip edilir.

Menopoza yaklaşan kadınlarda bu yaklaşım özellikle anlamlıdır, çünkü hormonal uyarı azaldıkça miyomların küçülmesi ve şikâyetlerin gerilemesi beklenir. İzlem sırasında kanamanın artması, yeni bası şikâyetleri ya da hızlı büyüme, planın yeniden değerlendirilmesini gerektirir.

Tıbbi tedavi seçenekleri nelerdir?

Tıbbi tedavinin hedefi çoğunlukla miyomu ortadan kaldırmak değil, şikâyetleri kontrol etmektir.

• Kanama kontrolüne yönelik yaklaşımlar: NICE NG88 çerçevesinde yoğun kanamada değerlendirilen seçenekler, miyomun konumuna göre uygunluk kazanır.
• Hormonal yöntemler: Kanamayı azaltabilir; rahim boşluğunu bozan miyomlarda etkinlikleri sınırlı kalabilir.
• Hacim azaltmaya yönelik tedaviler: Miyomu geçici olarak küçültebilir, ancak bırakıldığında büyüme geri döner; genellikle cerrahi öncesi hazırlık amacıyla kullanılır.
• Demir desteği: Kanamaya bağlı eksikliğin giderilmesi tedavinin ayrılmaz parçasıdır.

Cerrahi ve girişimsel seçenekler

Cerrahi kararı verildiğinde yöntem, miyomun konumuna ve kadının gebelik planına göre seçilir.

• Histeroskopik çıkarım: Rahim boşluğuna doğru büyüyen miyomlar, karın kesisi olmadan rahim ağzından girilerek çıkarılabilir.
• Laparoskopik veya açık miyomektomi: Rahim korunarak miyomların çıkarılmasıdır; gebelik planlayan kadınlarda tercih edilir. Ayrıntısı laparoskopi sayfasındadır.
• Rahim alınması: Gebelik isteği olmayan, şikâyetleri sürekli ve diğer yöntemlerden yanıt alınamayan kadınlarda değerlendirilir; histerektomi sayfasında ele alınmıştır.
• Damar yoluyla uygulanan yöntemler: Miyomu besleyen damarların tıkanması seçilmiş olgularda bir seçenektir ve gebelik planı olan kadınlarda ayrıca değerlendirilir.

Her yöntemin kendine özgü olası komplikasyonları ve iyileşme süreci vardır; bunların karar öncesinde ayrıntılı konuşulması beklenir.

Miyom ve gebelik ilişkisi

Miyomların çoğu gebeliğe engel olmaz. Etki büyük ölçüde konuma bağlıdır: rahim boşluğunu bozan miyomlar embriyonun tutunmasını zorlaştırabilir, boşluğu etkilemeyen miyomların gebelik üzerindeki etkisi ise sınırlıdır.

Gebe kalma süreci uzayan kadınlarda değerlendirme infertilite başlığındaki tetkik sırasıyla birlikte yürütülür; bu konu ayrıca miyomlar gebeliğe engel olur mu yazısında ele alınmıştır. Gebelik sırasında miyomlar büyüyebilir ve bir bölümünde ağrı gelişebilir; bu tablo çoğunlukla destekleyici tedaviyle yönetilir.

Benzer tablolarla karıştırılması

Yoğun kanama ve rahimde büyüme yapan tek durum miyom değildir. Rahim duvarına yerleşen adenomyozis benzer şikâyetlere yol açar ve ultrasonda ayrımı her zaman kolay değildir. Rahim boşluğundaki poliplerin de kanama düzenini bozması sık görülür. Tedavi planının doğru kurulması, bu ayrımın yapılmasına bağlıdır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve kişisel değerlendirmenin yerine geçmez. Kendi miyomunuzun konumunu, şikâyetlerinizle ilişkisini ve izlem ya da tedavi kararını bir hekimle birlikte değerlendirmeniz gerekir.