Rahimde Polip Nedir? Belirtileri ve Alınması Gerekir mi?

Rahimde polip nedir?

Rahim boşluğunu döşeyen tabakaya endometrium denir ve bu tabaka her siklusta hormonların etkisiyle kalınlaşıp dökülür. Endometrial polip, bu tabakanın sınırlı bir bölgesinin çevresindeki dokudan bağımsız biçimde aşırı çoğalarak rahim boşluğuna doğru uzamasıdır. Kimi zaman ince bir sap üzerinde asılıdır, kimi zaman geniş bir tabanla duvara oturur.

Polip kelimesi tıpta pek çok organ için kullanılır; bağırsakta, burunda, safra kesesinde farklı anlamlar taşır. Bu sayfada anlatılan yapı yalnızca rahim ve rahim ağzıyla ilgilidir. Endometriumun kendisi hakkında arka plan bilgi endometrium sayfasındadır.

Rahim polibinin oluşum mekanizması

Polip gelişiminde belirleyici olan, endometriumun östrojen etkisine verdiği yanıttır. Östrojen endometriumu kalınlaştırır; progesteron ise bu büyümeyi dengeler. Denge östrojen lehine kaydığında sınırlı bir alanda aşırı büyüme ortaya çıkabilir.

Sık ilişkilendirilen etkenler şunlardır:

• Yaş: Kırklı yaşlar ve menopoz çevresi en sık görülen dönemdir.
• Karşılanmamış östrojen etkisi: Yumurtlamanın düzenli olmadığı sikluslarda progesteron etkisi yetersiz kalır.
• Fazla kilo: Yağ dokusu östrojen üretimine katkıda bulunur.
• Belirli ilaçlar: Meme kanseri tedavisinde kullanılan tamoksifen, endometrium üzerinde polip gelişimini artırabilir.
• Hipertansiyon: Bazı çalışmalarda ilişkili bulunmuştur, ancak nedensellik gösterilmiş değildir.

Östrojenin genel etkileri için östrojen sayfasına bakılabilir.

Rahim polibi belirtileri

Poliplerin önemli bir bölümü belirti vermez ve başka bir nedenle yapılan ultrasonda rastlantısal olarak saptanır. Belirti verdiğinde en sık görülen tablo kanama düzenindeki bozulmadır.

• Ara kanama: İki adet arasında ortaya çıkan lekelenme ya da kanama.
• Uzayan adet: Kanamanın olağandan uzun sürmesi.
• Yoğun kanama: Miktarın belirgin biçimde artması.
• İlişki sonrası lekelenme: Özellikle rahim ağzına yakın yerleşimli poliplerde.
• Menopoz sonrası kanama: Miktarı ne olursa olsun her zaman değerlendirilmesi gereken bir bulgudur.
• Gebe kalmakta güçlük: Bazı kişilerde ilk fark edilen tablo budur.

Kanama düzenindeki bozulmanın diğer olası nedenleri için adet düzensizliği sayfasına bakılabilir.

Serviks polibi ile endometrial polip ayrımı

Bu iki yapı sıklıkla karıştırılır ancak yönetimleri farklıdır.

• Serviks polibi: Rahim ağzı kanalından köken alır. Spekulum muayenesinde doğrudan görülebilir. İlişki sonrası lekelenme tipik bulgusudur. Genellikle küçüktür ve poliklinik koşullarında çıkarılabilir.
• Endometrial polip: Rahim boşluğunun içindedir. Muayenede görülmez; ultrason, sıvı verilerek yapılan ultrason ya da histeroskopi ile değerlendirilir.

Bir kişide her iki tip aynı anda bulunabilir. Serviks polibinin varlığı rahim içinde polip olmadığı anlamına gelmez; kanama şikâyeti sürüyorsa rahim boşluğu ayrıca değerlendirilir.

Rahim polibi nasıl teşhis edilir?

Değerlendirme basamaklıdır ve kanamanın niteliğine göre kurgulanır.

• Öykü ve muayene: Kanamanın siklusun neresinde olduğu, süresi ve miktarı sorgulanır; jinekolojik muayene ile rahim ağzı incelenir.
• Transvajinal ultrason: İlk basamak görüntülemedir. Endometrium kalınlığını ve boşluk içindeki yapıları gösterir.
• Salin infüzyon sonohisterografi: Rahim boşluğuna az miktarda steril sıvı verilerek yapılan ultrason, polip ile kalınlaşmış endometriumun ayrımını kolaylaştırır.
• Histeroskopi: Rahim boşluğunun doğrudan görüntülenmesidir ve hem tanı hem tedavi olanağı sunar.
• Patoloji: Kesin tanı, çıkarılan dokunun mikroskopta incelenmesiyle konur.

Kısırlık değerlendirmesi sırasında yapılan rahim filmi da rahim boşluğunda dolum defekti olarak polibi düşündürebilir; ancak bu bulgu tanı koydurucu değildir ve doğrulama gerektirir.

Polibin alınması gerekir mi?

Bu, sayfanın en sık sorulan sorusudur ve yanıtı hastadan hastaya değişir. Çıkarma kararını destekleyen durumlar şunlardır:

• Kanama şikâyeti yapması,
• Menopoz sonrası dönemde saptanması,
• Belirgin boyuta ulaşması,
• Gebelik planı olan kişide rahim boşluğunu etkilemesi,
• Tamoksifen kullanımı gibi risk etkenlerinin bulunması.

Buna karşılık küçük, belirti vermeyen ve premenopozal dönemde saptanan poliplerin bir bölümü izlemde kendiliğinden gerileyebilir. İzlem seçeneği, hastanın yaşı ve şikâyeti göz önüne alınarak tartışılır.

Histeroskopik polipektomi

Histeroskopi, rahim ağzından geçirilen ince bir optik sistemle rahim boşluğunun doğrudan görüntülenmesidir. Polip görüş altında saptanır ve aynı seansta çıkarılır. Bu yöntemin en önemli üstünlüğü, işlemin hem tanı hem tedavi sağlamasıdır: polip görülerek çıkarılır ve doku patolojiye gönderilir.

Geçmişte kullanılan körlemesine kürtaj yöntemi, polibi gözden kaçırabildiği için günümüzde bu amaçla tercih edilmez. İşlemin süresi, anestezi biçimi ve iyileşme dönemi merkezin uygulamasına ve polipin özelliklerine göre değişir.

Polip kansere dönüşür mü?

Bu sorunun yanıtı ölçülü olmalıdır. Endometrial poliplerin büyük çoğunluğu iyi huyludur. Buna karşılık küçük bir bölümünde kanser öncesi (prekanseröz) hücre değişiklikleri ya da kötü huylu odaklar bulunabilir.

Riskin arttığı durumlar şunlardır: menopoz sonrası dönemde saptanmış olmak, kanama şikâyetiyle birlikte bulunmak, ileri yaş, tamoksifen kullanımı ve fazla kilo. Bu nedenle çıkarılan her polip patoloji incelemesine gönderilir; görünümüne bakılarak iyi huylu olduğu varsayılmaz. Menopoz dönemine ilişkin genel bilgi menopoz sayfasındadır.

Polip ile miyom arasındaki fark nedir?

İki yapı da rahimde kitle olarak tanımlanır ancak kökenleri farklıdır. Polip endometriumdan, miyom ise rahmin kas tabakasından köken alır. Bu fark yalnızca akademik değildir: kas tabakasından köken alan bir kitle rahim duvarının derinliklerine yerleşebilirken, polip rahim boşluğuna doğru büyür. Rahim boşluğuna doğru büyüyen miyomlar ultrasonda polibe benzeyebilir; ayrım çoğu zaman histeroskopi ile netleşir.

Polip ve gebelik ilişkisi nasıldır?

Rahim boşluğuna uzanan bir polip, embriyonun yerleşeceği yüzeyde mekanik bir engel oluşturabilir ve bölgesel iltihabi bir ortam yaratabilir. Bu nedenle gebe kalmakta güçlük yaşayan kişilerde polip saptandığında, tedaviye başlamadan önce çıkarılması sık tercih edilen bir yaklaşımdır. Konu infertilite değerlendirmesinin bir parçasıdır.

Gebelik sırasında saptanan poliplerin çoğu izlenir; gebelik döneminde girişim ancak zorunlu durumlarda gündeme gelir.

Polip alındıktan sonraki dönem

İşlem sonrasında birkaç gün süren hafif lekelenme ve kramp tarzında ağrı olağan kabul edilir. Patoloji sonucunun beklenmesi süreç açısından önemlidir, çünkü sonraki adımı belirleyen bulgu budur. Kanama şikâyeti çoğu hastada belirgin biçimde azalır; ancak kanamanın tek nedeni polip değilse şikâyet sürebilir ve bu durumda değerlendirme yeniden yapılır.

Ateş, kötü kokulu akıntı ya da beklenenden yoğun kanama gibi bulgular ortaya çıkarsa işlemin yapıldığı merkezle iletişime geçilmesi uygun olur.

Polip gelişimini önlemek mümkün mü?

Polip gelişimini kesin olarak önleyen bir yöntem tanımlanmamıştır. Buna karşılık kilo yönetimi ve düzenli siklusların sağlanması, endometriumun karşılanmamış östrojen etkisine maruz kalma süresini azaltır. Hormon salan rahim içi araçların, tamoksifen kullanan hastalarda polip gelişimini azaltabileceğine ilişkin veriler vardır; bu, hekim kararıyla değerlendirilen bir seçenektir.

Rahim içi polip, doğru değerlendirildiğinde çoğunlukla iyi huylu ve etkili biçimde tedavi edilebilen bir durumdur. Buradaki bilgiler genel bilgilendirme amacı taşır; kanamanızın nedeni, polibinizin özellikleri ve size uygun yaklaşım ancak bir hekim değerlendirmesiyle belirlenebilir.