Endometrium Nedir?

Rahmin katmanları içinde endometrium nerede durur?

Rahim üç katmanlı bir organdır. En dışta karın zarının uzantısı olan perimetriyum, ortada organın kütlesini oluşturan kas tabakası miyometriyum, en içte ise boşluğu döşeyen endometrium bulunur. Endometrium ince bir örtüdür; ama vücutta düzenli olarak tümüyle yenilenen ender dokulardan biri olması onu benzersiz kılar.

Endometriyumun iki tabakası

• Fonksiyonel tabaka: Yüzeye yakın olan, hormonlara yanıt veren ve her adet döngüsünde dökülen kısımdır. Adet kanamasında dışarı atılan doku budur.
• Bazal tabaka: Kas katmanına komşu, dökülmeyen derin kısımdır. Fonksiyonel tabakayı her döngüde yeniden üretir. Bu tabakanın zarar gördüğü durumlarda rahim içi yapışıklıklar gelişebilir ve zar yeterince yenilenemez.

Döngü boyunca endometriumda ne olur?

Endometrium iki hormonun yönettiği bir takvimle çalışır.

Proliferatif evre, adet kanamasının bitmesiyle başlar. Yumurtalıklardan salgılanan östrojen etkisiyle bez ve damar yapıları çoğalır, zar kalınlaşır. Bu evre yumurtlamaya kadar sürer ve uzunluğu kişiden kişiye değişir.

Sekretuar evre, yumurtlamadan sonra başlar. Yumurtalıkta oluşan korpus luteumdan salgılanan progesteron etkisiyle bezler kıvrımlanır ve glikojenden zengin bir salgı üretmeye başlar. Doku artık çoğalmayı bırakıp olgunlaşır; bir embriyoyu besleyebilecek hale gelir. Bu evrenin uzunluğu göreli olarak sabittir.

Gebelik oluşmazsa korpus luteum geriler, progesteron düşer, fonksiyonel tabakanın damarları kasılır ve doku dökülür. Görülen kanama budur.

Endometrium embriyoyu ne zaman kabul eder?

Sekretuar evrenin belirli bir bölümünde endometrium, embriyoyu kabul edebilecek kısa süreli bir alıcılık durumuna geçer. Embriyonun tutunabilmesi için gereken bu uyum, implantasyon penceresi olarak adlandırılır. ESHRE'nin endometriyal alıcılık üzerine hazırladığı kılavuz, embriyo ile endometrium arasındaki bu eşzamanlılığın tedavideki zamanlamanın temeli olduğunu vurgular. Embriyo transferinde hormonal hazırlığın günü gün planlanmasının nedeni budur.

Endometrium kalınlığı kaç milimetre olmalı?

Bu sorunun tek bir doğru yanıtı yoktur ve internette dolaşan tek bir sayı, sorunun kendisinin yanlış kurulduğunu gösterir. Endometrium kalınlığı transvajinal ultrasonla milimetre cinsinden ölçülür; ancak aynı ölçüm, ölçüldüğü bağlama göre tamamen farklı anlamlar taşır.

Bağlam	Ölçümü belirleyen etken	Nasıl yorumlanır
Adetin hemen ardından	Fonksiyonel tabaka yeni döküldü	En ince görüldüğü dönemdir
Yumurtlama öncesi	Östrojen etkisiyle çoğalma	Döngü gününe göre değerlendirilir
Yumurtlama sonrası	Progesteron etkisiyle olgunlaşma	Görünüm kalınlıktan daha bilgilendiricidir
Hormon tedavisi altında	Verilen tedavinin dozu ve süresi	Protokolün beklentisine göre okunur
Menopoz sonrası, kanaması olan	Hormonal uyarı yokluğu	Belirli bir eşiğin üzerinde ileri inceleme gündeme gelir

Ölçüm birimi milimetredir; ölçüm yöntemi ve cihaz farklılıkları sonucu etkiler. Bu değer bir hedef değildir ve sayının kendisi tek başına tanı koydurmaz. Yorumu, ölçümü isteyen hekime aittir.

Kılavuzların net biçimde bir eşik tanımladığı tek bağlam, menopoz sonrası kanaması olan kadınlardır. ACOG, menopoz sonrası kanamada ince ölçülen bir endometriumun ileri incelemeye duyulan gereksinimi azaltabileceğini, kalın ölçülen ya da kanaması süren olgularda ise doku örneklemesinin gündeme geldiğini belirtir. Bu eşik yalnızca o bağlamda geçerlidir ve üreme çağındaki bir kadının ölçümüne uygulanamaz.

Endometriozis ile endometrium aynı şey midir?

Değildir ve bu ikisi düzenli olarak karıştırılır. Endometrium, rahmin normal iç zarıdır. Endometriozis ise endometrium benzeri dokunun rahim boşluğunun dışında, örneğin yumurtalıklarda ya da pelvis zarında bulunmasıdır. Biri normal anatomi, diğeri bir hastalıktır. Hastalığın kendisi endometriozis sayfasında ele alınmıştır ve bu sözlük maddesinin kapsamı dışındadır.

Endometrium neden kalınlaşır ya da incelir?

• Uzamış östrojen etkisi: Yumurtlamanın gerçekleşmediği sikluslarda progesteron dengeleyicisi devreye girmez ve zar dengesiz biçimde kalınlaşabilir.
• Yapısal oluşumlar: Endometrial polip gibi lezyonlar ölçümde kalınlık artışı olarak görülebilir.
• Yapışıklık ve hasar: Geçirilmiş rahim içi girişimler bazal tabakayı etkileyerek yenilenmeyi bozabilir.
• Hormon kullanımı: Doğum kontrol yöntemleri, progesteron içeren rahim içi sistemler ve menopoz tedavileri zarın kalınlığını belirgin biçimde değiştirir.

Rahim içi yapı nasıl görüntülenir?

İlk basamak transvajinal ultrasondur. Boşluğun içi hakkında daha ayrıntılı bilgi gerektiğinde serum fizyolojik verilerek yapılan ultrason ya da doğrudan optik sistemle bakılan histeroskopi uygulanır. Histeroskopi, aynı seansta polip gibi bir oluşumun çıkarılmasına da imkân verir.

Endometrium biyopsisi neden yapılır?

Biyopsi, endometriumdan küçük bir doku örneği alınarak mikroskopta incelenmesidir. Genellikle açıklanamayan kanama düzensizliği, menopoz sonrası kanama ya da ultrasonda dikkat çeken bir görünüm nedeniyle gündeme gelir. Amaç, dokunun hangi evrede olduğunu değil, hücresel yapısında bir sorun bulunup bulunmadığını göstermektir. Adet düzensizliği ve menopoz başlıkları bu değerlendirmenin klinik çerçevesini verir.

Sonuçları kim yorumlar?

Bir ultrason raporunda yer alan milimetre değeri, tek başına iyi ya da kötü değildir. Aynı sayı, döngünün hangi gününde ve hangi hormonal durumda ölçüldüğüne göre beklenen ya da beklenmeyen olabilir. Kendi ölçümünüzü internetteki bir aralıkla karşılaştırmak yerine, raporu isteyen hekimle birlikte değerlendirmeniz gerekir.